Z radością informujemy, że w ramach prestiżowego konkursu MAESTRO-17, Narodowe Centrum Nauki przyznało finansowanie w wysokości 1 911 760,00 zł na realizację nowatorskiego projektu badawczego. Inicjatywa jest wspólnym osiągnięciem konsorcjum tworzonego przez Instytut Nauk o Morzu i Środowisku Uniwersytetu Szczecińskiego oraz Instytut Oceanologii PAN w Sopocie.
Projekt zatytułowany „Sprzężenie zwrotne klimat – wietrzenie w obrębie zlewni Rzeki Perłowej (Chiny) i jego zapis w osadach szelfowych Morza Południowochińskiego z okresu Plejstoceńskich wahań poziomu morza i zmian klimatycznych” dotyczy rekonstrukcji rozwoju krajobrazu i warunków środowiskowych w południowych Chinach”. Będzie on realizowany w latach 2026-2029 na Uniwersytecie Szczecińskim, w Instytucie Nauk o Morzu i Środowisku w konsorcjum z Instytutem Oceanologii PAN w Sopocie w celu przeprowadzenia interdyscyplinarnych badań łączących różnorodne metody geologiczne, geochemiczne i geofizyczne oraz modelowanie GIS.
Kwota przyznana Uniwersytetowi Szczecińskiemu wynosi 1 628 940,00 zł, natomiast Instytut Oceanologii PAN otrzyma 282 820,00 zł.
Kierownikiem projektu i autorem koncepcji badań jest dr. hab. Peter D. Clift, prof. US, a współautorami i głównymi wykonawcami na US są dr. hab. Joanna Dudzińska-Nowak prof. US (analiza danych teledetekcyjnych i modelowanie GIS) oraz prof. dr hab. Ryszard K. Borówka (analizy geochemiczne i paleorekonstrukcja), zaś w IO PAN dr hab. Karol Kuliński, prof. IO PAN (obieg węgla).
Głównym celem tych badań jest ustalenie, jak istotny wpływ na globalny klimat, mogło mieć wietrzenie chemiczne, w tym proces karbonatyzacji (uwęglanowienia) silikoklastycznych osadów szelfowych. Hipoteza badawcza zakłada, że degradacja chemiczna minerałów powoduje zużycie z atmosfery CO₂, który jest dominującym gazem cieplarnianym kontrolującym globalny klimat. W związku z tym, obniżenie w przeszłości geologicznej poziomu morza i odsłonięcie szelfu kontynentalnego na działanie atmosfery, mogło spowodować wzrost zużycia CO₂, co z kolei mogło znacząco wpływać na ochłodzenie klimatu. Jeśli to prawda, to rozległe, tropikalne szelfy Morza Południowochińskiego, oraz innych obszarów położonych w niskich szerokościach geograficznych, mogły odgrywać istotną rolę w kontrolowaniu globalnego klimatu. Chociaż jest to wysoce prawdopodobna koncepcja, dane, które mogłyby ją potwierdzić, nie były do tej pory dostępne.
Dzięki umowie o współpracy naukowej, odnowionej w 2024 r., pomiędzy Uniwersytetem Szczecińskim z Chińską Służbą Geologiczną (CGS) a w szczególności z Morskim Oddziałem Chińskiej Służby Geologicznej w Kantonie (GMGS), będącej wynikiem obecnie już siedemnastoletniej współpracy zainicjowanej przez prof. dr. hab. Jana Harff’a i prof. dr hab. Andrzeja Witkowskiego z Instytutu Nauk o Morzu i Środowisku US, na potrzeby projektu zostaną udostępnione próbki osadów morskich pobranych w 2024 r. z rdzenia o długości 300 m, zlokalizowanego na szelfie Morza Południowochińskiego.
Planowane analizy pozwolą na określenie rozmiarów wietrzenia chemicznego osadów dostarczanych przez Rzekę Perłową i deponowanych na szelfie w okresie około 2 milionów lat. Wyniki z miejsca odwiertu zostaną zintegrowane z regionalnymi danymi geofizycznymi dostarczonymi przez GMGS oraz danymi teledetekcyjnymi, aby za pomocą modelowania numerycznego i metod GIS, zrekonstruować ewolucję linii brzegowej oraz warunków środowiskowych w przeszłości. Uzyskane wyniki pozwolą na określenie budżetu węglowego dla obszaru Rzeki Perłowej, obejmującego węgiel organiczny i wietrzenie chemiczne, który może posłużyć jako model dla szerszych regionów Azji Południowo-Wschodniej.
Projekt będzie realizowany przy współpracy z naukowcami z Morskiego Oddziału Chińskiej Służby Geologicznej w Kantonie, Uniwersytetu Sun Yat-Sen w Zhuhai, Uniwersytetu College London oraz Oddziału Morskiego Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego w Gdańsku.
Obecny projekt MAESTRO jest już kolejnym, realizowanym w ramach współpracy z Chińską Służbą Geologiczną w Kantonie, koordynowaną obecnie z ramienia US przez dr hab. Joanną Dudzińską-Nowak, prof. US. Poprzedni projekt, zatytułowany „Ewolucja „Delty Hajnanu” jako reakcja na paleośrodowisko od późnego plejstocenu na północno-zachodnim szelfie Morza Południowochińskiego (ERES)”, był realizowany w latach 2016-2019, pod kierunkiem prof. dr. Jana Harff’a. Wyniki przeprowadzonych badań były prezentowane na wielu krajowych i międzynarodowych konferencjach naukowych oraz zostały opublikowane w postaci siedmiu artykułów ogłoszonych w renomowanych czasopismach o międzynarodowym zasięgu.
Informację przygotowała dr hab. Joanna Dudzińska-Nowak, prof. US
Serdecznie gratulujemy !!!
